การสัมภาษณ์

 

การสัมภาษณ์

    คือ วิธีการเก็บรวบรวมข้อมูลโดยการสนทนา ซักถาม และแลกเปลี่ยนความคิดเห็นระหว่างผู้สัมภาษณ์กับผู้ให้สัมภาษณ์อย่างมีจุดมุ่งหมาย เพื่อให้ได้ข้อมูล ข้อเท็จจริง ทัศนคติ ความรู้สึก หรือประสบการณ์ในเรื่องที่ต้องการศึกษา ในบริบทของการประเมินพัฒนาการเด็ก การสัมภาษณ์ใช้เพื่อรวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับพฤติกรรม ความสามารถ และพัฒนาการของเด็กจากบุคคลที่ใกล้ชิดเด็ก เช่น ผู้ปกครองหรือครู เพื่อนำข้อมูลไปประกอบการประเมิน วิเคราะห์ และวางแผนส่งเสริมพัฒนาการเด็กอย่างเหมาะสม

ประเภทของการสัมภาษณ์

1. การสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง

เป็นการสัมภาษณ์ที่มีการกำหนดคำถามไว้ล่วงหน้าอย่างชัดเจน ผู้สัมภาษณ์จะถามตามลำดับคำถามที่เตรียมไว้เหมาะสำหรับการเก็บข้อมูลที่ต้องการความเป็นมาตรฐาน และสามารถเปรียบเทียบข้อมูลได้

2. การสัมภาษณ์แบบไม่มีโครงสร้างหรือแบบไม่เป็นทางการ

เป็นการสัมภาษณ์ที่ไม่มีการกำหนดคำถามตายตัว ผู้สัมภาษณ์สามารถปรับเปลี่ยนคำถามตามสถานการณ์ เหมาะสำหรับการเก็บข้อมูลเชิงลึก และเปิดโอกาสให้ผู้ให้สัมภาษณ์แสดงความคิดเห็นอย่างอิสระ

3. การสัมภาษณ์แบบกึ่งโครงสร้าง

เป็นการสัมภาษณ์ที่มีคำถามหลักกำหนดไว้ล่วงหน้า แต่สามารถซักถามเพิ่มเติมหรือปรับเปลี่ยนคำถามได้เป็นรูปแบบที่นิยมใช้ในการประเมินพัฒนาการเด็ก เพราะมีความยืดหยุ่นและได้ข้อมูลค่อนข้างครบถ้วน

หลักการทั่วไปในการสัมภาษณ์

1. กำหนดวัตถุประสงค์ของการสัมภาษณ์ให้ชัดเจน

ก่อนดำเนินการสัมภาษณ์ ผู้สัมภาษณ์ควรกำหนดเป้าหมายให้ชัดเจนว่าต้องการข้อมูลด้านใด เพื่อให้การซักถามเป็นไปในทิศทางเดียวกัน และสามารถนำข้อมูลที่ได้ไปใช้ประโยชน์ได้ตรงตามวัตถุประสงค์

2. เตรียมคำถามหรือแนวคำถามให้สอดคล้องกับวัตถุประสงค์

คำถามที่ใช้ควรได้รับการวางแผนล่วงหน้า และสอดคล้องกับประเด็นที่ต้องการศึกษา เพื่อให้ได้ข้อมูลที่ครบถ้วนและไม่ออกนอกเรื่อง

3. ใช้คำถามที่ชัดเจน เหมาะสม และไม่ชี้นำคำตอบ

คำถามควรใช้ภาษาที่เข้าใจง่าย เหมาะสมกับผู้ให้สัมภาษณ์ และหลีกเลี่ยงคำถามที่ชี้นำหรือกดดัน ซึ่งอาจส่งผลให้ข้อมูลคลาดเคลื่อนจากความเป็นจริง

4. ผู้สัมภาษณ์ต้องรับฟังอย่างตั้งใจ วางตนเป็นกลาง และควบคุมอคติ

ผู้สัมภาษณ์ควรเปิดใจรับฟังความคิดเห็นของผู้ให้สัมภาษณ์อย่างเต็มที่ ไม่แสดงท่าทีเห็นด้วยหรือไม่เห็นด้วย เพื่อให้ได้ข้อมูลที่เป็นกลางและน่าเชื่อถือ

5. บันทึกข้อมูลตามความเป็นจริง และคำนึงถึงจริยธรรมในการสัมภาษณ์

การบันทึกข้อมูลควรทำอย่างครบถ้วนและถูกต้องตามข้อเท็จจริง พร้อมทั้งเคารพสิทธิ ความเป็นส่วนตัว และรักษาความลับของผู้ให้สัมภาษณ์ 

ข้อจำกัด / ข้อควรระวังของการสัมภาษณ์

1. ใช้คำถามตรงจุดมุ่งหมาย ไม่ยากเกินไป

คำถามที่ใช้ในการสัมภาษณ์ควรสอดคล้องกับวัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้ และมีความชัดเจน เหมาะสม            กับระดับความสามารถของเด็ก เพื่อให้เด็กสามารถเข้าใจและตอบคำถามได้อย่างถูกต้อง

2. ให้เวลาในการตอบคำถามเพียงพอ

ผู้สัมภาษณ์ควรเปิดโอกาสให้เด็กมีเวลาในการคิดและตอบคำถามอย่างเต็มที่ ไม่เร่งรัดหรือกดดัน เพื่อให้เด็กแสดงความคิดและความรู้สึกได้อย่างเป็นธรรมชาติ

3. การสร้างความไว้วางใจคุ้นเคยใช้ภาษาเหมาะสมกับวัยเด็ก

การสัมภาษณ์ควรดำเนินไปในบรรยากาศที่เป็นกันเอง ใช้ถ้อยคำ น้ำเสียง และท่าทางที่เหมาะสมกับวัย เพื่อให้เด็กเกิดความรู้สึกปลอดภัยและกล้าแสดงออก

4. การตีความ-วิเคราะห์ข้อมูลที่ได้ต้องใช้ร่วมกับข้อมูลที่ได้จากการประเมินแบบอื่นๆ

ข้อมูลที่ได้จากการสัมภาษณ์ควรนำไปพิจารณาร่วมกับข้อมูลจากการสังเกต แบบประเมิน หรือผลงานของเด็ก เพื่อให้การประเมินมีความถูกต้องและครอบคลุมมากยิ่งขึ้น

วิธีการสังเกตพฤติกรรมเด็ก

การสังเกตอย่างมีระบบ สามารถแบ่งออกเป็น 2 ประเภทโดยใช้เกณฑ์ คือ

1. เกณฑ์ระบบ คือ การสังเกตแบบธรรมชาติ และ การสังเกตแบบมีโครงสร้าง

2. เกณฑ์บุคคล คือ การสังเกตโดยผู้สังเกต เข้าร่วม หรือไม่เข้าร่วมอยู่ในหมู่เด็ก